İLBER HOCA’NIN ARDINDAN

 

İLBER HOCA’NIN ARDINDAN
 
Türkiye bir büyük bilim adamını yitirdi…
 
Tabii ki arkasından çok konuşulacaktı; hayattayken yüzüne söylemeye cesareti ve yeterli donanımı olmayanlar elbette (!) hocadan sonra konuşacaklar kendilerine bir şey biliyormuş denilmesi için alan açmaya çalışacaklardı…
 
Ve öyle de oldu!..
 
Tüm dünyada tanınmış sayılı bilim adamlarımızdan biri olan merhum İlber Ortaylı hocamızı eleştirmeye çalışanlar, hocanın ne elitistliğini bıraktılar ne derinliği olmadığını hatta daha da ileri giderek yeni bir şey ortaya koyamadığını söyleme tuhaflığına düşerek aslında bana göre gülünç duruma düştüler…
 
Hayatlarında bırakın kitabı; iki satır araştırma makalesi olmayanların bile bu acizliğe düşmelerini ibretle okuduk. Bazı çevreler de ideoloji saplantılarından kurtulamadıkları için ahkâm kesmeye çalıştılar…
 
Okudukları, yazdıkları dile bile hâkim olamayanların, sekiz dil bilen bir insanı eleştirmeye kalktıklarına şahit olduk ne yazık ki…
 
İlber Hoca her şeyden önce bizim gibi bir insandı; elbette hataları da olmuştur ama bu onun değerinden bir şey kaybedeceği anlamına gelmez; bilakis insani yönünü gösterir. Hoca cehalete kızardı; nasıl kızmasın ki ellerinde her türlü imkân varken, okumayan, araştırmayan, kulaktan duyduğu yalan yanlış bilgilerle konuşanlara elbette kızardı. Tarihi, ideoloji gözlüğünden bakıp saptıranlara tabii ki kızardı…
 
Meram Belediyesi’nde çalıştığım dönemlerde, bir konferans vermesi için kendisiyle telefonda birkaç kez görüşme fırsatım olmuştu ama ne yazık ki bir türlü Hoca’nın takvimine uyamamıştık; çünkü çok yoğun bir insandı… O yumuşak ve kibar lisanı telefonda bile nasıl bir insanla karşı karşıya olduğunuzu hemen hatırlatırdı…
 
Yayımladığı kitapların sayısı ellinin üzerindedir ve defalarca baskıları yapılmıştır. Tarihçilerin kutbu Halil İnalcık hocadan feyiz alan ve kendini sürekli geliştiren İlber Hoca, genel kültür alanında da önemli bilgi sahibi bir insandı. Zeki ve çalışkan olmasının yanı sıra berrak hafızası da onun ne denli müstesna bir insan olduğunun açık bir göstergesiydi. O, ülkemizin yaşayan bir kütüphanesi, canlı hafızasıydı…
 
Böylesine donanımlı bir insanın her kesimden beğeni alması gerekirken… Bu bizim kronik hastalığımızdır, kolayca gömeriz…
 
Her ne olursa olsun Hoca’nın yeri gönüllerimizdedir… Eserleri ve naif kişiliğiyle her zaman ülkemizin bilim adamları listesinin başlarında yer alacaktır. 

Rahmet diliyorum, ışıklar içinde olsun…
 
TAHİR SAKMAN

CEHALETİMİZİ ORTAYA ÇIKARAN BİLİM ADAMI İLBER ORTAYLI

 

CEHALETİMİZİ ORTAYA ÇIKARAN BİLİM ADAMI İLBER ORTAYLI

Milletimiz;

Kendisini dinleyenlerin (cahil okumuş, çok okumuş hiç fark etmez) ne kadar cahil, bilgisiz olduğunu ortaya çıkaran bir insanı...

Sadece Türk tarihini değil Fransız, Rus, Balkanlar gibi çevre ülkelerin de tarihini ve edebiyatını en az Türk tarihi kadar doğru okuyan ve yorumlayan gerçek bir tarihçiyi...

Söyleyeceğini dobra dobra... karşısındaki her kim olursa olsun, bilim adamı olmanın gereğiyle doğruca yüzüne söyleyen bir korkusuz bilim adamını...

Konuştuğu sekiz dilin edebiyatını, sanatını ve tarihini tahliller yapacak kadar bilen bir büyük bilim adamını...

Ve gerçek bir Atatürkçüyü...

Yitirdi, başımız sağ olsun Türk Milleti...

Yerin asla doldurulamayacak Sayın Hocam, toprağın bol, yolun ışık olsun...

TAHİR SAKMAN

 

MEKTUP YAZAMADIM ZARFI BOŞ GÖTÜR

 

MEKTUP YAZAMADIM ZARFI BOŞ GÖTÜR
 
Sıkı bir TRT Müzik izleyicisiyimdir.
 
Müziğin branşını, rengini ayırt etmeden dinleyen birisi olarak rahatlıkla şunu söyleyebilirim; TRT Müzik, kendi standartlarını aşan programlar sunuyor. Benim gibi müzik dinlemeyi yaşam biçimi haline getiren insanlar için bu büyük bir nimettir.
 
Salı akşamları, Erzurum’dan canlı yayımlanan bir program var. TRT İzmir Radyosu sanatçılarından Tuncay Kemertaş’ın başarılı sunumu ve güçlü sesiyle türkülerimize yeni bir soluk kattığı programın ismi “Doğudan Sesler…”

 
Konuklarıyla türkü dağarcığımıza yeni duygular sunuyor. Geçtiğimiz salı günü çok sevdiğim Galatasaray’ın Avrupa kupalarında maçı olmasına rağmen programın içeriği beni kendisine bağladı ve maçın ilk yarısını, program bitene kadar izlemedim.
 
İki tane önemli konuk vardı programda; konuktan öteydiler, âşıklık geleneğimizden gelen Erzurumlu iki âşık vardı; Sıtkı Eminoğlu ve çırağı Serdar Alyakut…

Türküleri ve sohbetleriyle bir gönül sofrası kurdular ve atışmayı anlatırken aslının “ben ona taş atayım, o bana deynek vursun” olmadığını, işin aslının hikmet sohbeti kurmak olduğunun altını çizdiler. Âşık Sıtkı Eminoğlu’nun vatan sevgisiyle örülü şiirlerinin yanı sıra duygu dolu şiirlerinden hele bir tanesi var ki beni yüreğimden yaktı desem, az gelir, birkaç dörtlüğü şöyle, (şiirin tamamını internette bulabilirsiniz) :
 
Sevdiğimi söyle durma koş götür
Mektup yazamadım zarfı boş götür
Gözlerimden birkaç damla yaş götür
Götür sevdiğime ver gizli kalsın.
 
Sevdasını çektim çile demedim
Bülbüle demedim güle demedim
Kalbimde sakladım ele demedim
Bırak gönlümdeki yâr gizli kalsın
 
“Biz âşığız; deftere değil, gönüllere yazarız” derken şiirin önemine de vurgu yapıyordu. İlerleyen yaşına rağmen gür ve hüzünlü sesiyle duygu dolu anlar yaşanmasına vesile oldu.  
 
Çırağı Serdar Alyakut da ustasından geri kalmıyordu ama gelenekten gelen edebi muhafaza ederek ustası izin verdikçe çaldı söyledi…
 
Bir anısı anlattı Âşık Sıtkı Eminoğlu… Erzurum’a gelen yerli yabancı misafirlere kahvelerde saz çalıp türküler söylediğini, âşıklık geleneğini yaşattığını söyledi. Yurt dışından gelen turistlerin âşıklığı anlamakta zorlandıklarından bahsederken çok takdir ettikleri ama kendi insanımızdan çoğu zaman aynı karşılığı alamadıklarından sitayişle söz ederek bir anısını anlattı: “Bir gün karşılaştığı bir ahbabı kendisine ‘dın dın ediy misen?..” dediğini aktarırken gözleri dolu doluydu…

 
Şunu anlıyorum; sanat her zaman her yerde öksüzdür… Ha Erzurum ha Konya çok bir şey değişmiyor…
 
80’li yıllardı… Derviş Ozan mahlasıyla koşma söylediğim yıllardı… Feyzi Halıcı idolümüzdü (hâlâ da öyledir) sonra tabii olarak Âşık Şem’i, Âşık Dertli… Âşık Ömer’in o kalın divanını kütüphaneden ödünç alıp hatmetmiştim adeta… Karamanlı Gufrani, Karamanlı Kenzi, Göçülü Mehmet Ağa, Silleli Figani, Kadim Figani ve daha niceleri… Önceliğim Konya toprağından geçen âşıklardı… İrticali şiir söylemek, atışma yapmak, muamma çözmek için kendimi geliştirmeye çalışıyordum. Kendi kendime bir ayak bulup irticali söylemeye gayret ediyordum; yüreğimi, gönlüme açmaya çalışıyordum.
 
Konya Âşıklar Bayramı’na katıldığım yıldı… Popülaritem biraz daha artmış tanınmaya başlanmıştım. Önceleri Derviş Ozan bir sırdı ama artık açığa çıkmıştı…
 
Türbe Caddesi’ndeki iş yerime birisi geldi, çok da tanıdığım biri değildi. Çalıştığım tezgâhın üzerine eğilerek “âşık, hadi bişşiy di de gülelim!” demesin mi… Çok kızdım ama bir şey demedim, içim çok acıdı… Derviş Ozan’ı bırakma sürecinde bu olayın büyük etkisi olmuştu…
 
Bakış açımız buydu aslında… Erzurumlu Sıtkı Eminoğlu’nun tespit ettiği gibi “ben ona taş atayım, o bana deynek vursun” izleyenler de gülsün öyle mi? Veya “dın dın ediy misen?” Hakikat bunun neresinde?
 
Dadaş diyarının bu büyük âşığına uzun ömürler dilerken, bu vesileyle teröre kurban verdiğimiz Erzurumlu Âşık Ali Zikriyar’a da rahmet diliyorum…
 
Öldükten sonra… Âşığın sitemi sürüyordu:
 
Eminoğlu sevda yaşattım serde
Can dayanmaz aşk denilen bu derde
Senden sorar ise mezarı nerde
Onu da söyleme yer gizli kalsın
 
Ah, Âşığım ah! Böylesine yalın bir söyleyişi ancak Anadolu’da bulabilirsiniz ve bulunca da yüreğiniz yanar…
 
TAHİR SAKMAN
 
 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 63 EMMİLER EMMİLER TÜRKMEN EMMİLER

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 63 EMMİLER EMMİLER TÜRKMEN EMMİLER
 
Ünlü folklorcu merhum Mazhar Sakman’a göre Anadolu kökenli en eski türkülerimizden biri olan “Emmiler Emmiler Türkmen Emmiler” türkümüzün ana temasını incelediğimiz zaman türküdeki tarihi dokuyu ve buna bağlı olarak Türkmen yaşantısından kesitler görmek mümkündür.
 
Konya türküleri içerisinde ayrı bir yere sahip olan bu türkümüzün gerek icrası ve gerekse yorumu, Konya türkülerinde belli bir yere gelmemiş sanatçılar tarafından yapılması bir hayli güçtür. Konya tavrında belli bir aşamaya gelen kişilerin azlığı nedeniyle günümüzde çok ender okunan bu türkümüz de korunması gereken ezgilerimizden bir tanesidir. Bu türküyü dinleyenler bilirler; bu türkümüzü diğer Konya türkülerinden ayıran pek çok özellik vardır. Bunların başında ezgisinin diğer Konya türkülerinden ayıran çok farklı nağmeler taşımasıdır. Seslendirmesi bir hayli zordur. Bu türkümüz, yüzyılların imbiğinden geçip gelen bir sanat eseridir.
 
Türkünün sözleri de çok ilginçtir. ”Uzun Uzun Entarili Salma Yenliler”den bahsetmektedir. Kimdir bu insanlar? “Galeden galeye urgan gererler / Atları çayırda yayan gezerler” Bu güfteyi dinlerken, uçsuz bucaksız Orta Asya steplerine bir anlık da olsa gitmeniz mümkün. “Bir oğlum olsa da versem hocaya/Okusa okusa varsa heceye/Can mı dayanır garanlık geceye” Cehaleti karanlık geceyle bir tutan, olsa olsa bir Türkmen Kocasıdır. Ve bu türkü, bir büyük medeniyetin günümüze yansımasıdır.   
 
“İğne ipliğinen mercan dizen, Galeden galeye şahin uçuran,” yaylaktan yaylağa göçen, dumanlı dağların başında kar sularıyla hayat bulan bu insanlar elbette ki ”Çıktım düz ovaya yolum şaşırdım” diyecektir.
 
Emmiler türküsü başlı başına bir ekoldür.  Bu türkümüzü eğer bugüne kadar dinlememiş iseniz hemen dinlemenizi eğer dinlemiş iseniz bir defa da Selçuklu/Türkmen kültürü şuuruyla dinlemenizi öneririm. Kendinizi bir başka iklimde hissedeceğinizden eminim...

https://www.youtube.com/@tahirsakman-Konya

 https://youtu.be/Yi7AKlEyfWk?si=zEbgtt_mFKj62dQA 

TAHİR SAKMAN
 
 

 

GÜNEŞİ BIÇAKLADILAR

 

GÜNEŞİ BIÇAKLADILAR
 
İnsanlık kan ve ateşe hızla koşuyor…
 
Kimileri zafer çığlıklarıyla kana susamışlıklarını gösterirken, dünya nefesini tutmuş izliyor… Ne insan hakları ne hak ne hukuk… İnsanı hedef alıyorlar; canı, yaşamı yok etmek için… Okul, hastane, çocuk dinlemeden, hedef gözeterek atılan füzeler, kaybolan gelecekler, hayaller, çalınan yarınlar… Ne için?
 
Hepimizin bildiği o gerçek…
 
Ümmet? Bir kez daha görüldü ki sadece emperyal çıkarlara yataklık var… Bir ülkenin rejimini beğenmeyebiliriz ama kararı o ülkenin halkı vermelidir… Kaldı ki dünya, bu filmi -hem de yakın tarihimizde- kaç kere görmedi mi?  
 
İspanya kadar tepki veremeyenler…
 
Geçmişte yaşadığı soykırımı bahane ederek soykırıma yeltenenler… Savaşın bile bir hukuku olduğunu hiçe sayanlar…
 
Korkmalı mıyız, insanlık için?
 
Derviş Ozan mahlasıyla geleneksel tarzda şiir söylediğim yıllarda o korku içimde yer etmiş olmalı ki bu şiiri söylemişim…
 
Ne yazık ki hâlâ güneşi bıçaklıyoruz….
 
Barış içimizde bir ütopya olarak, hiç gelmeyecek baharlara mı kalacak? Savaşın katilleri mi kazanacak hep? Güvercin kanatlarımız güneşe ne zaman ulaşacak? İnsanlık ölüyor, çocuklar ölüyor…
 
Sevgiler içimizde yeşermeye devam edecek ve bir gün mutlaka sevgiler kazanacak!..
 
GÜNEŞİ BIÇAKLADILAR
 
İnsanları tümden yok etmek için
Ne yoruldular ne durakladılar
Ne zaman bir ışık gördüler ise
Ansızın güneşi bıçakladılar
 
Mermiler soğuktur aşktan ne anlar
Kanla dolduruldu nice kovanlar
Düştü yiğit kıs kıs güldü şeytanlar
Toprağın üstünü yasakladılar
 
Üçüncü cinnetin başladığı an
Ne kaybeden vardır ne kazanan
Geriye kalan bir avuç kül duman
Cehennemde zafer sayıkladılar
 
Güvercinler suskun defneler solgun
İnsanlarsa yorgun insanlar ölgün
Modern kıyametin koptuğu o gün
Hasretle karayı kucakladılar
 
Derviş Ozan der ki zekâ dört köşe
Hasret mi kalacak sular ateşe
Bir çağrıdır şimdi suskun güneşe
Kör duman içinde çok beklediler
 
TAHİR SAKMAN
 
 

YAŞAMAZSAN ÖLÜRSÜN

YAŞAMAZSAN ÖLÜRSÜN

“Savaş zorunlu ve hayati olmalıdır. Milletin hayatı tehlikeye girmedikçe savaş bir cinayettir.” diyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kıymetini bir kez daha anlamış olmalıyız…
 
Etrafımızdaki kan ve ateş çemberinin dışında kalıyorsak “Yurtta barış cihanda barış” diyerek bize yol gösteren Atatürk sayesindedir.
 
Asırlar önce “İnsanı yaşat ki devlet yaşasın” diyen Şeyh Edebalı’dan gelen bir geleneğin yansımasıdır.

 
İnsanlar hırsı ve tamahı bıraktığında… bu mümkün mü? İnsanlık tarihine baktığımız zaman mümkün olmadığını görmenin acısı…
 
Dünyayı filozoflar, şairler yönetseydi? Şairlerden çok emin değilim ama filozoflardan, sufilerden hiç şüphem yok…

YAŞAMAZSAN ÖLÜRSÜN
 
yaşamazsan ölürsün yaşatmazsan da
seven bilir kaç ömürdür bu sevda
dans etmeyi bıraktığında ölürsün
sonra şiir olmayı bıraktığında
bu gökyüzü bu denizler bu dağlar
yalnız senin değil unutma
paylaşmadığında ölürsün yıldızları
 
gökyüzünde çınlamalı adımların
kanatların mevsimlere çırpmalı
yaşaman yetmez yaşatmalısın da
paylaşmalısın canlılarla/ unutma
bir can ölürse sen de ölürsün
 
/yağmurla dans etmeli
çiy tanesinde üşümelisin/
 
bir sevdaya güneş olamıyorsan
hele ay değilsen karanlıklara
sussun şarkılar / notalar dökülsün
zaten çoktan ölüsün
 

TAHİR SAKMAN
 
 

FİKRİMİZDE SABİTİZ PAŞAM

 

FİKRİMİZDE SABİTİZ PAŞAM
 
Tarih 27 Aralık 1919, yer Ankara, Dikmen sırtları…
 
Ulu Önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü coşkulu bir kalabalık karşılıyor.
 
Umutları tükenen halk bir umut arıyor, Atatürk’ün şahsında tek vücut olan Türk halkı istiklali için kararlı ve azimli…

 
Sanki, o günlerin sesleri kulaklarımda uğulduyor; Analar, bacılar, dedeler, torunlar Ata’sına koşuyor… Seymenler, vakur ve heybetli duruşlarıyla vatan toprağına sahip çıkmanın gururuyla bayrakları geleceğe doğru dalgalandırıyorlar…
 
Ankara’da, Dikmen Keklikpınarı’nda Atatürk Parkı’ndayım… Nasıl bir cesarettir bu? Yurdun büyük bölümü işgal altındayken, silahı, cephanesi, ordusu yokken direniş kararı alan bir komutanı sevgiyle bağrına basmak?
 
“O günlerde yaşasaydık, ne yapardık acaba” demeyeceğim; çünkü Türk Milletini tanıyorum; aynı azim ve kararlılıkla, o dönemde Ankara halkının yaptığını yapardık, kuşkusuz…

 
“Seymen Efeleri ile Mustafa Kemal Paşa karşılaştığında arabadan indi. Hatırlarını sorup ellerini sıktı. Daha ileride ellerinde palaları ile bekleyen genç zeybekler vardı. Bunlarla da selamlaştı. Mustafa Kemal Paşa, “Arkadaşlar, buraya neden geldiniz?” diye sordu. Efeler, “millet yolunda kanımızı akıtmaya geldik!” dediler. Mustafa Kemal Paşa, “Fikrinizde sabit misiniz?” dedi. Seymen Efeler, “And olsun!” dediler. Mustafa Kemal Paşa, “Var olun yiğitler! Var olun!” diye seslendi.”
(https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/385/Mustafa-Kemal-Pa%C5%9Fa%E2%80%99n%C4%B1n-Ankara%E2%80%99ya-Geli%C5%9Fi-(27-Aral%C4%B1k-1919)
 

Fikrimizde bizler de sabitiz Paşam; yolunda yürümeye and içtik…
 
Savaş demek kan demek, gözyaşı demek… Atatürk Parkı’nda özçekim yapmaya benzemez… Şair, Orhan Şaik Gökyay, “Bu vatan kimin” isimli anıt şiirinde şöyle diyor:
 
Gökyay'ım ne yazsan ziyade değil,
Bu sevgi bir kuru ifade değil,
Sencileyin hasmı rüyada değil,
Topun namlusundan görenlerindir.
 
Tüm şehitlerimizin; hassaten Cumhuriyet'imizin kurucu kadrolarının, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere manevi huzurlarına şükran ve minnet duygularımı sunarım… Ruhları şad olsun…
 
TAHİR SAKMAN

ÇEŞME/YÜREĞİMİ DEŞME

 

ÇEŞME/YÜREĞİMİ DEŞME

Ne zaman akmayan bir çeşme görsem…

Bir ateş düşer, yanarım… Ağlayabilsem, ağlayamam; tıkanırım, yorgun düşüncelerin orta yerinde düşlere sığınırım, eski bir medeniyetin yalnızlığına düşer uykularım; uyuyamam…

Siz çeşme olmadınız, bilemezsiniz, gürül gürül yeşile akmayı; pas tutmuş gönüllere cila çekmeyi… Nereden bileceksiniz ki “su gibi aziz ol” duasının sihrine yüklenen kelimelerin ardında sırlanan yüreklerin serinliğini?..

Çukur Mahalle… hani bir Konya türküsünde geçen; “Çukur Mahalle’de bizim evimiz/Durakfakı oldu meskenimiz” diyor ya işte o Çukur Mahalle… Eski Garaj’ın, yeni Karatay Terminali’nin arka taraflarında şehrin eski mahallelerinden… Yarı yıkılmış evlerden dünün ihtişamlı günlerine hasret yükselen feryatlar…

Hangisini yazayım ki?

Öğrenmeyi, öğrenemedik bir türlü… Yıkımın ortasında yiten hatıralar sonra yeni bir “ben” oluşturamamanın yitikliği…

Hangisinden alırdınız?

Koskoca ovaya sığamamanın şımarıklığı veyahut rantın vahşi yıkımı! Gelsin betonlar, çığlıkların eşliğinde şişen cüzdanlar!..

Burç Sokak’ın köşesinde… İsmiyle bütünleşmiş (!) sokağın köşesinde, yıkılırken unutulmuş belki de şaşılacak derecede anılara saygının nişanesi olarak, mahzun…

Burçlarımız bir bir düşüyor farkında mısınız?

Üzerinde bir tarih, rumi 1318 yapım tarihi olmalı sonra altında bir tarih daha bu sefer miladi 1937 bu da onarım tarihi olmalı… Üçüncü tarihi hanginiz atacak; 2026 yıkım tarihi mi olacak yoksa hayat sunan serinliklerin mi? Artık akmıyor, akamıyor, suya hasret…

Mimari bir özelliği var mı bilmiyorum, onu sanat tarihçileri düşünsün…

Bize kalan; “su” diye yanmaktır artık…

TAHİR SAKMAN

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 62 EMİN OĞLAN TİREDEN GİYER ÇORABI (BERMENDE)

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 62 EMİN OĞLAN TİREDEN GİYER ÇORABI (BERMENDE)
 
Merhum Sakman’ın Konya oturaklarında okuduğu bu yanık türkümüz; serbest usullü kısımları ve yanık ezgisiyle dikkat çekerken sözleri de oldukça anlamlı… Akşehir ilçemizde geçen ve metninden anladığımız kadarıyla “Kel Emin”in vurulması üzerine yakılan bir ağıt… Konya oturaklarında zaman mefhumunun olmaması nedeniyle türkülerimiz oldukça uzun; bu türkümüz de bunun örnekleri arasında yer alıyor…
 
Türkünün tam metnine, Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından dijital olarak yayımlanan “Türkü Hazinesi Mazhar Sakman” isimli eserimden ulaşabilirsiniz… Kitabın linki:
 
https://www.dijitalkitabim.com/kitaplar/konya/hatiratlar/mazharsakman/index.html
 
Mazhar Sakman’a udi Cenap Kendi ile kanuni Kazım Büyükşalvarcı eşlik ediyor…

https://youtu.be/X2FncxI4ryg?si=9WgiKz1v0KY76UgH

 
TAHİR SAKMAN
 
 
 

YAŞ İŞLER

YAŞ İŞLER
 
İyi şiir gördüm mü kıskanırım; dayanamam yazarım...
 
Bugün sayfa dostlarımdan sevgili Nadir Erke, doğum günü dolayısıyla muhteşem bir dörtlük paylaşmış...
Dayanamam demiştim; sevgili Nadir'in dörtlüğünden mülhem bir dörtlük de ben yazmazsam vallahi uykularım kaçardı...
 
Nadir'in çok beğendiğim dörtlüğü şöyle:
 
Yaşamak ciddi bir iş, sanmayın ki bir oyun
Tam sona geldim derken gördüm ki en baştayım
Öğrenmenin yaşı yok, ve ben bugün Tolstoy'un
Bisiklet sürmesini öğrendiği yaştayım.
 
Sevgili Nadir "şairim" demez ama çok şairim diyeni cebinden çıkartır... Naçizane ben de şöyle söyledim:
 
YAŞ İŞLER
 
sanmayınız dostlarım sona geldim baştayım
çelik çomak kör ebe ben hâlâ oynaştayım
kör zamanı tersine çevirdim yaşayarak
saatler durmuş mu ne bilmem ki kaç yaştayım
 
TAHİR SAKMAN

 
 

 

 

 

 

 

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 61 ÇEK DEVECİ DEVELERİN YOKUŞA (KESİK DEVELİ)

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 61 ÇEK DEVECİ DEVELERİN YOKUŞA (KESİK DEVELİ)

Konya oturak repertuvarına baktığımız zaman deve teminin oldukça sık yer aldığını görürüz. Bu, Konya türkülerinin Türkmen karakterini ortaya koyar. O dönemlerde hayatın içinde önemli bir yer tutan develerin, kervanların olması, bu sonucu doğurmuştur diyebiliriz. Birçok türküde geçen deve temi, Konyalının hayatında yer eden Türkmen/Yörük kültürünün başka bir şekilde tezahürüdür.

Yerleşik düzene geçen ve toprağa bağımlı olarak yaşantısını sürdüren Türkmen/Yörük insanlarımızın eski günlere olan, özgür günlerine olan hasretinin de bir yansıması gibidir. Yayladan yaylaya gezen bir kültürün, yerleşik hayata geçtiği zaman artan bağımlılıklarının da bir serzenişi gibidir.

Selçuklu Türklerinin Anadolu’ya, Konya’ya akın akın geldiği dönemlerden günümüze yansıyan bu zarif türkülerimizin sesine kulak verdiğimiz zaman dünün o ihtişamlı günlerinin özlemini de bizlere hatırlatmaktadır.

Merhum Sakman’ın 12 telliyle okuduğu bu coşkulu Konya türküsü, bizi adeta o günlere doğru bir zaman yolculuğuna çıkarırken, kendisine eşlik eden merhumlar; udi Cenap Kendi ve kanuni Kazım Büyükşalvarcı’yla birlikte rahmet diliyoruz.  

Türkülerimiz olmasa bizim kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi hatırlatacak başka ne olabilirdi ki?

https://www.youtube.com/@tahirsakman-Konya

https://youtu.be/PaA7zfp8pVg?si=6KQkJMml1aWOaac0

TAHİR SAKMAN
 
 
 

BU ŞEHİR O ŞEHİRDİR

 

BU ŞEHİR O ŞEHİRDİR
 
Bu şehre hangi yönden girerseniz giriniz; sizi, adını koyamadığınız bir enerji karşılar, bir tuhaf olursunuz…
 
Burası Horasan Erlerinin yatağıdır, Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkentidir… bu şehirde efsanelerle hakikatler iç içe sunulur ki herkes nasibince alsın diye… Kuzunun önüne et, aslanın önüne ot konulmaz!
 
Bu şehrin aurasında gizli bir maya vardır; o, Hazreti Pir’den gelen bir emanettir ki sevgiyle taşınır gönüllere… Bu şehir aslında Mevlâna’nın aurasının içinde oturur dokuz asırdır; öncesi “Eflatun-u ilahi”dir ki Konyalı içinde olduğu için farkına varamaz çoğu kez:
 
“Ol mahiler ki derya içredir deryayı bilmezler…”
 
Balık ne bilsin suyun ne olduğunu; suyun dışına bir çıksa anlayacak, soracak ama…
 
Bu şehir; “belde-i muhayyere”dir; Hazreti Peygambere hicret edeceği zaman önerilen üç şehirden birisidir. Emindir; her insana gönlünde yer vardır bu şehrin; kapılarını ikonalar süslemiştir ve şehre adını vermiştir…
 

İster manastırda ister dergâhta; burası hakikatin sebil edildiği topraklardır; Sille’de, Kilistra’da, Çatalhöyük’te  karşınıza çıkıverir, kendinizi görüverirsiniz; çırılçıplak…  
 
Bu şehrin aurası sizi bir kez kuşatmaya görsün; dışına çıkamazsınız, sizi öyle bir kuşatmıştır ki sevgiden öte bir şey göremezsiniz…
 
Bu şehrin kutsallığını, adını aldığı ikonalara da sorabilirsiniz, şahittirler… Şehrin her yerini dolduran bir Eflatun gerçeği vardır. Mezarının Alaattin Tepesi’ndeki geçmiş dönemde yıktırılan Eflatun Kilisesi/Mescidinde olduğu söylenir. Ama asıl yerini gönüllerde çoktan almıştır Eflatun…
 
Selçuklu asırlarından çok önceleri başlayan bu hakikat aşkının nakşedilmesi, Eflatun’dan sonra da sürmüştür… Mevlâna, Yunus Emre, Nasreddin Hoca… Dünyanın merkezi buradadır; inanmayan ölçebilir… İbn Arabi, bu şehre boşuna çekilmemiştir; üvey oğlu tasavvuf ulularından Sadreddin Konevi, Şeyh Evhadettin Kirmani ve daha nice gönül sultanları...
 
Asisili Aziz Francis, asitanede diz çökmüş, sırlara vakıf olmuştur. Vücudunun aynasında âlemi temaşa etmiştir…
 
Ya Şems?
 
Kutupların kutbudur… Mürşit olmaya gelmişken mürit olmuştur… Kendini arayan, gönlünü bulmaya gelmiştir. Bulan da yitip gitmiştir, “ol”manın hakikatinde…
 
Bu şehrin her nefes alışında, himmetler ortalığa sebil edilir; şehir her an gülşendedir…
 
Bu şehrin ruhudur barış… Kavganız varsa bu şehirde biter; sükûna erersiniz…
 
Bu şehir, o şehirdir; kalbinizdeki şehirdir, görülmez; duyulur, hissedilir…
 
/Kuytuca zamanların nur fışkıran yerinden
Dokuz boğumlu naylar nefeslenir derinden
Seherde tennureler uyandırıp güneşi
Bülbül susar gül kokar yunur Konya’m nurundan/
 
TAHİR SAKMAN
 
 

 

 

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 60 AKSİNE DÖNDERDİ DEVRAN-I FELEK (AKSİNNE)

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 60 AKSİNE DÖNDERDİ DEVRAN-I FELEK (AKSİNNE)
 
Eski dönem Konya oturaklarında anonim halk müziği örneklerinden başka, âşık tarzı divan ve koşmalar da okunurmuş. Divanlar, aruz vezni kalıplarında ve ağdalı bir dil ile yazıldığından, zamanla Osmanlıca kelimeler yabancılaşmış ve unutulmaya yüz tutmuştur. Son dönemde divan okuyan halk sanatkârlarımızdan Mazhar Sakman’ın vefatından sonra, divanlarımız yok olma sürecine girmiştir. Milli veznimiz hece vezniyle yazılan koşmaların Konya oturaklarında daha uzun süreli yaşaması gerekirken ne yazık ki onlarda unutulmak üzeredir. Konya’nın Âşıklar Kâbe’si olduğu yıllarda, Padişah III. Selim’in fermanı gereği: “Çiftçi ve bekâr makûlesinden taşralıların” fazla kalamaması yüzünden, Konya’ya gelenler arasında İbrahim de (1772-1845) vardır. [Bkn. Şemsettin Kutlu (Hazırlayan), Şair Dertli-I, İstanbul, 1979, Tercüman 1001 Temel Eser: 133, s.13-14] İbrahim, Hacı Asım Usta’nın işlettiği Türbe önündeki Sulu Kahve’de “Ocakçı” olarak çalışmaya başlar. Sulu Kahve âşıklar kahvesidir. Saz ve söz meclisidir. Bu ortamda beş yıl pişen İbrahim, önceleri “Lütfi” [İntihar teşebbüsünden] sonra ise, “Dertli” mahlasıyla divanlar, koşmalar söyler:
 
Nahnü kasemnâ’da taksimde Mevlâ
Bu noksan kısmeti bana mı verdin
Âleme safalar eyledin a’tâ
Derd ile mihneti bana mı verdin
 
[Bkn. A. g. e., s.218-219] Bu türkü aslında Dertli’nin bu şiiri ile okunmaktadır, ancak; daha sonra başka bir güfte giydirilerek konu değişikliğine uğramış ve şiirin bazı mısraları da hatıra olarak kalmıştır.
 
Kaydın başında merhum Sakman’ın 12 telliyle geçiş taksiminin ardından kendisine udi Cenap Kendi ve kanuni Kazım Büyükşalvarcı eşlik ediyor. Ruhları şad olsun…

https://youtu.be/mG4rDPWUzH0?si=T3KQxbmUksg7Xjeo

https://www.youtube.com/@tahirsakman-Konya
 
TAHİR SAKMAN

 
 
 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 59 EVLERİNİN ÖNÜ NANE (UYAN ALİ’M)

 

MAZHAR SAKMAN TÜRKÜ HAZİNESİ 59 EVLERİNİN ÖNÜ NANE (UYAN ALİ’M)
 
Ülkemizin birçok yöresinde söylenen bu anonim türkümüzü Mazhar Sakman Konya tavrıyla söylüyor… 
 
Yıllar önce Seyit Küçükbezirci’nin yayımladığı “Seyit Küçükbezirci, Issız Yuvalar Umut Yayınları, 1960.) kitapta türkünün, damadın gerdek gecesi öldürülmesi üzerine yakıldığından söz eder. Bendeniz de sonraki yıllarda türkünün bu hazin hikâyesini öyküleştirmiş ve “Dünden Bugüne Konya Oturakları, Milenyum Yayınları, 2001.” kitabımda yayımlamıştım.
 
Türkünün tam metnine Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından dijital olarak yayımlanan “Türkü Hazinesi Mazhar Sakman isimli kitapta bulabilirsiniz. Kitabın linki:
 
https://www.dijitalkitabim.com/kitaplar/konya/hatiratlar/mazharsakman/index.html
 
 https://youtu.be/gyI4OhMjoXI?si=fjFhZTn8SO5j8NMl

TAHİR SAKMAN
 
 

TARİKİMİZ SEVGİDİR

 TARİKİMİZ SEVGİDİR
 
Eski Konyalılar… hep deriz ya, peki kimdir bu eski Konyalılar?
 
Evde pişirdiği yemeğin “kokusu yayıldı” diyerek yedi komşuya tattıran mı? Komşularının her şeyinden haberli olup, her zaman yanında olan mı? Gündüzleri hanımların, geceleri beylerin sohbet ettiği ev gezmelerinde kardeşliği pekiştirenler mi?
 
Yani aklınıza ne gelirse; iyilikten, yardımlaşmadan, dostluktan… hepsinin bir sevgi yumağı içerisinde sunulduğu bir şehir düşünün…
 
İnsanı Hz. Pir’den feyizli… Tarikat taassubunun olmadığı sadece evrensel bir sevginin vahdet potasına çağırdığı Mevlevilerin izini süren bir şehir…
 
Mevlevilik bir tarikat değildir ya da öyle bildiğiniz bir tarikat değildir… bir sanat okuludur, konservatuvardan öte hakikatin gönüllere sevgiyle nakşedildiği bir mektep… Hat öğrenirsiniz, müziğe yeteneğiniz varsa müzisyen olarak yetiştirilirsiniz. Orada olmayan tek şey bağnazlıktır, önyargıdır…
 
Hz. Pir’den nakledilir: Bir gün sema esnasında sarhoşun biri gelip semaya karışmak isteyince meclistekilerden bazıları sert tepki göstermiş. Mevlâna “O adam içmiş ama sarhoş olan siz misiniz?” demiş…
 
Bu aslında şehrin hoşgörüsünü de yansıtır. Herkes kendi iç dünyasında yaşar… bir anlamda gönüllerde gizli bir “Melamilik” gibidir; ibadet de gizlidir, kabahat de… Kimsenin ayıbı yüzüne çarpılmaz… "Ayıp arayana ayıplar olsun..."
 
Merhum Mazhar Sakman’ın anlattığı çok önemli bir hatıra vardır… Bir şafak vakti Sedirler’den oturaktan, “yayan yapıldak” gelmektedir. Sarhoştur, zor yürümektedir. Eski matbaacılar şimdiki Aziziye Caddesi’nin civarlarındaki dar sokaklardan geçerken merhum Hacı Veyiszade Hoca karşısına çıkar, sabah namazı için Dolav’daki camiye gitmektedir.… Mazhar Sakman, utanır… Geri dönmek istese de dönemez, çok geçtir. Sazı, paltosunun altına gizlemeye çalışır. Hoca selam verir, alır. Birkaç adım attıktan sonra gayriihtiyari geriye döner. Hoca da döner ve Sakman’ın hiç beklemediği… Aslında beklediği; Hacı Veyiszade’nin sıkça kullandığı “ülen sahtekâr”la birlikte en azından “ne bu halin” şeklinde bir tepkisidir.    
 
“Di len, o da lazım!” der Hoca ve yürür… O yürüyüş ki asırların öncesinden başlamış zamanın ötesine uzanmaktadır. Yargılamaz; yargılayacak olanın kim olduğunu iyi bilmektedir. Aydınlıktır; fotoğraflarına baktığınız zaman Hoca’yı başında fötr şapkayla dua ederken görürsünüz… İşte bu Konya insanıdır, Konyalı budur…
 
Hoca o kelimeyi söylerken Mazhar Sakman’ın elbette ki o halini tasvip ettiğinden değildi; maksadı onu kazanmaktı, kalbindeki hakikatin aşkıyla, Yunusça “Yaratılanı hoş görmektir, Yaratandan ötürü…” Çünkü “narı da hoştur nuru da…”
 

Şehrin taşı toprağı derviştir… Bizde ham softalık yoktur… Şehrin ramazandaki iklimi kardeşlik üzerine kuruludur. Kimse kimseye “oruç musun” diye sormazdı… Tutmayan da tutarmış gibi davranırdı… Hatta oruç olmamasına rağmen yemeyip içmeyip iftarı bekleyenler bile çıkmıştır bu şehirden…
 
Siyaset aramıza girmeden önce…
 
Bu şehrin tariki sevgidir, hoşgörüdür…
 
TAHİR SAKMAN
 
 
 

 

 

 

 

 

 

RAMAZANDAN RAMAZAMA

 

RAMAZANDAN RAMAZAMA
 
Eskiden de böyleydi… değişen insanların yüzleri, isimleri…
 
Ramazan aynı ramazan (şimdi biraz daha ramazam olsa da) … Şehrin üzerini; beyaz, günahsız bir bulut gibi örten o manevi iklim yine var… Çepeçevre kuşatılırsınız Konya’da, her köşede size ramazanı hatırlatan, kendinize en azından bir çeki düzen verdiren bir obje çıkar karşınıza; bazen yüreğinizi yakan bir ezan bazen bir yardım çığlığı…
 
Eli tespihli, uzun ak sakallı hatta sarıklı… Yeşil cübbeli insanlar da görebilirsiniz. Bu sizi şaşırtmasın, siyasi bir yönü yoktur… Bu giyim tarzı daha çok başka şehirlerden göç etmiş insanlar tarafından tercih edilir, Konyalı bu tip kıyafetler giymez. Şehrin insanı dindardır, dindar olmayanlar da dindardır bu şehirde… Saygı, sevgi, hoşgörü yumağıyla insanlar birbirlerine sarılırlar…
 
Kapı Camii… Selimiye… Türbe Önü'ne yolunuz düşerse anlarsınız…
 
Kadınlar Pazarı pür telaştır, iftara yetişilecektir; daha öğle namazı kılınmamışken… Topa kaç dakika kaldı usta?  
 
Aziziye’de gürül gürül ezan okunurken, şadırvanlarındaki sular; “yok mu benimle abdest alacak, günahlarını yıkayayım” diye sesleniyor, duydunuz mu?
 
Babam mutlaka top atıldıktan sonra gelirdi, şimdilerde anlıyorum; meğerse adamcağız top atılınca yolda bir sigara içip öyle geliyormuş… Anam çok kızardı tabii, sofraya babam gelmeden elimizi sürmezdik.
 
Sofranın zenginliğini yazmalı mıyım? Yumurtalı pastırma… yaprak sarması, bamya çorbası, su böreği, üzeri yumurtayla süslenmiş marul salatası ama illaki ramazan pidesi, üzeri bol susamlı… Tahinli pideyi babam çok severdi. Benim favorimse baston ekmeklerdi. Güllaç… hâlâ favorimdir, her ramazan mutlaka…
 
Uzun yıllar ramazan manileri yazdım, geleceğin insanına miras… Coşku dolu günlerimizmiş… Eksik olan heyecan şimdi… Teravih için cami cami yine geziyor musunuz bilmem? Ya da hatimle teravih kıldırana mı meyliniz yoksa jet imamın olduğu camiye mi?
 
Teravihin ilk on beş günü camiler dolar, taşar. On beşinden sonra saflar gevşerken bir bakmışınız son hafta bir, iki safa inmiş… Bayram telaşı başlamıştır.
 
Ramazan ayının uhrevi havası yanında gelenekselleşmiş bir tarafı da vardır Konya’da… Galiba o daha çok ilgimizi çekiyor ki… Yiyecek içecek mevzuları bunların başını çeker. Davetler başlar, kayınpederler, damatlar, gelinler, hısım akraba… Eve damat gelince Konya’da sarı inekler titrermiş… Sarı inekler kalmasa da yürekler titremeye devam ediyor.
 
Şimdi davette ne yemek yapacağınızı söylersem… Annelerinize sorun, hatta sormayın söyleyin sizi davet etsin, bakalım su böreği yapacak mı? Yaprak saracak mı? Ya sacarası?
 
Hepsini anlıyorum da… Fiyatların ramazanda yükselmesini bir türlü anlayamıyorum (galiba bu durum ramazanın gelenekselleşmiş tarafıyla ilgili) .…
 
Zaman değişti tabii; ramazan da ramazam oldu…
 
TAHİR SAKMAN